Kwartierstaat Bertha Czekay

Bertha Czekay en haar dochter Rika.

Bertha Czekay en haar dochter Rika.

Mijn overgrootmoeder Bertha Czekay is geboren in Mazurië (Masuren), voormalig Oost-Pruissen. Tegenwoordig maakt het gebied deel uit van Polen en ligt ongeveer 250 km ten Noorden van Warschau. Masuren wordt ook wel het land van de duizend meren genoemd, die met tientallen kanalen verbonden zijn.

De namen van de dorpen waren in de periode dat Bertha opgroeide anders dan tegenwoordig. Schimonken werd in 1938 omgedoopt tot Schmidtdorf en na de Tweede Wereldoorlog werd de naam gewijzigd in het Poolse Szymonka.1 In deze kwartierstaat is de naam van het dorp weergegeven zoals die in de desbetreffende periode was, met de Duitse en huidige Poolse naam tussen haakjes.

Het woord czekaj is Pools voor ‘wachten’. De letter j werd vaak als een y geschreven. In 1990 woonden in Polen ongeveer 7500 Czekaj’s en er zijn ook enkele dorpen in Polen met deze naam.2 Alhoewel Czekay een Poolse naam is, is deze familie Duits-Lutheraans.

Generatie IV: Overgrootouders

Schimonken in 2004.

Schimonken in 2004.

11. Bertha Czekay (Czekaij), geboren op 22 januari 1887 te Schimonken (Schmidtdorf, Szymonka), Evangelisch Luthers gedoopt op 30 januari 1887 te Schimonken, dochter van Johann Fritz Czekay (zie 22) en Charlotte (Lotte) Begel (Birgil) (zie 23).3

Bertha betaalde tot 1912 invaliditeits- en ouderdoms-verzekering in Oost- Pruisen. In 1905 in Arys (Orzysz), in 1908 in Eckersberg (Okartowo) en in 1912 in Waltrop (Westfalen).4 In dat jaar is ze is samen met haar zus Henriete en haar broer August naar Westfalen verhuisd om aldaar in de pas geopende kolenmijn Achenbach, in Brambauer te gaan werken. Deze mijn is inmiddels gesloten en geheel gesloopt.5 Het is waarschijnlijk goed dat ze niet meer in Mauren wonen aangezien tijdens de eerste wereldoorlog er in dit gebied diverse veldslagen hebben plaatsgevonden.6

Op 3 oktober 1913 is ze wettelijk gehuwd te Brambauer (Westfalen) Jan Smits, die gescheiden is van Bertha Witt met wie hij vijf kinderen had (zie kwartierstaat Jan Smits). Op 3 oktober 1913 zijn ze te Brambauer gehuwd in de Evangelische kerk,7 alhoewel Jan Smits katholiek gedoopt was.

In 1920 heeft Bertha vanuit Brambauer een nationaliteitswijziging aangevraagd en ze is in 1921 met haar gezin naar Nederland verhuisd. Volgens het bevolkingsregister van Wijnandsrade (1921–1931) wonen Jan Smits, Bertha Czekay, Paulina, Antoon, Gerdina en Ludwig aldaar.8 Ze wonen in 1924 aan de Wingerdweg te Hoensbroek. In 1926 vertrekt Jan naar Sittard en laat hij zijn familie achter in Wijnandsrade.9 Een paar jaar later is hij blijkbaar weer terug, maar na de geboorte van zijn derde kind Rika, die het Syndroom van Downs heeft, verlaat Jan om onduidelijke redenen zijn gezin wederom.10 Bertha heeft het moeilijk om haar drie kinderen te verzorgen. Ze heeft voornamelijk als boerenhulp gewerkt en verbouwde haar eigen groenten. Ook had het vaderloze gezin een paar varkens en schapen. Jan heeft het contact met zijn tweede gezin geheel verloren, iets wat zijn kinderen hem altijd kwalijk hebben genomen.11 De laatste jaren van zijn leven woont Jan Smits bij kinderen uit zijn eerste huwelijk.12

Familie Smits (1916). Van Links naar rechts: Paulina, Bertha, Ludwig, Jan, Peter, Antoon en Andres.

Familie Smits (1916). Van Links naar rechts: Paulina, Bertha, Ludwig, Jan, Peter, Antoon en Andres.

Bertha is opgegroeid in de Duitse Evangelische traditie, maar Kerstmis 1951 is ze katholiek gedoopt (Peter en meter zijn Johan Schils en Leonie Crijns-Offermans) en op 7 mei 1954 heeft ze het Vormsel ontvangen van Mgr. Lemmens in de kerk te Amstenrade.13

Bertha woonde de laatste jaren van haar leven samen met haar dochter Rika in Huize Elvira te Amstenrade, alwaar ze op 13 oktober 1978 overlijdt op 91-jarige leeftijd. Ze is gecremeerd op 18 oktober 1978 te Heeze.14 Uit haar huwelijk met Jan Smits zijn drie kinderen geboren:

  1. Lou en Dina in Wijnandsrade

    Lou en Dina in Wijnandsrade

    Ludwig (Lou) Smits, geboren op 18 mei 1915 te Mengede, Duitsland, gedoopt op 20 mei 1915 te Mengede. Particulier chauffeur, magazijnmeester en machinebankwerker. Gehuwd op 27-jarige leeftijd op 28 oktober 1942, gehuwd voor de kerk op 26 november 1942 met Hendrika Bosch, 30 jaar oud, geboren op 8 augustus 1912 te Utrecht, overleden op 19 januari 2003 op 90-jarige leeftijd. Uit dit huwelijk is één dochter geboren. Lou is overleden te Utrecht op 24 juni 2003 aan de gevolgen van een longontsteking op 88-jarige leeftijd.15

  2. Gerdina (Dina) Smits (Smitz), geboren op 9 december 1922 te Wijnandsrade. Dagmeisje. Overleden aan de gevolgen van borstkanker op 23 september 1991 te Heerlen op 68-jarige leeftijd.16 Begraven op 27 september 1991 te Hoensbroek.17 Gehuwd op 20-jarige leeftijd op 30 juli 1943 aldaar met mijnwerker Peter Hubert Prevos (Piet van de molen), 32 jaar oud, geboren op 19 december 1910 te Hoensbroek, zoon van Johannes Laurentius Prevos (zie kwartierstaat Prevos) en Anna Cörvers (zie kwartierstaat Cörvers). Het gezin woont op de Wingerdweg in Hoensbroek en verhuisd in 1965 naar de Drakenmolen nabij kasteel Hoensbroek. Piet is overleden aan de gevolgen van silicose op 17 maart 1973 te Heerlen op 62-jarige leeftijd.18
  3. Hendrika Maria (Rika) Smits, geboren op 15 februari 1929 te Hoensbroek. Woonde samen met haar moeder in Huize Elvira te Amstenrade. Ze verhuisde in 1984 naar Huize Maasveld in Maastricht. Rika had het Syndroom van Downs. Rika is overleden op 17 juni 1996 te Maastricht op 67-jarige leeftijd.19

Generatie V: Betovergrootouders

22. Johann Fritz Czekay, geboren op 28 januari 1851 te Paprotken (Goldensee, Paprotki), dagloner, zoon van Joahann Czekay (zie 44) en Marie Wachowski (zie 45). Overleden voor 1913.20 Gehuwd circa 1881 met:21

23. Charlotte (Lotte) Begel (Birgil), geboren op 21 april 1854 te Gurkeln (Górklo), gedoopt op 23 april 1854 te Schimonken, dochter van Johann Begel (zie 46) en Catharina (Trine) Rosinski (zie 47).22. In 1913 woonachtig in Chmielewen (Talau, Chmielewo).23 Ze was de laatste drie jaar van haar leven blind en verzorgt door haar dochter Maria. Overleden te Brambauer na 1913, begraven op het Alte Friedhof te Brambauer.24 Gehuwd vóór 1913 met Johann Zieck. Kinderen:

  1. Maria Czekay, geboren op 2 oktober 1882 te Schimonken, gedoopt op 8 oktober 1882 aldaar.25 Maria is niet gehuwd en heeft twee kinderen, Karl en Henriette. Ze werd regelmatig door haar zus Bertha en dochter Dina bezocht.26
  2. Henriette Czekay, geboren op 24 november 1884 te Schimonken, gedoopt op 30 november 1884 aldaar.27 Ze woonde in Brambauer samen met haar zoon Richard en schoondochter Liesbeth.28 Overleden circa 1961 in Brambauer. Gehuwd met Tillwick.29
  3. Bertha Czekay (Czekaij), geboren op 22 januari 1887 te Schimonken (zie 11).
  4. Johann Czekay, geboren op 17 juni 1889 te Schimonken, gedoopt op 23 juni 1889 aldaar.30
  5. August Czekay, geboren voor 1895. Overleden in 1950 aan de gevolgen van een auto ongeval.31
  6. Familiebezoek uit Duitsland. Van links naar rechts: Erna (vrouw van Fritz, Bertha Czekay, Henriette (Dochter van Maria Czekay), Fritz Czekay uit Berlijn. Dina Smits, Frans Prevos, Lies Claus en Piet Prevos.

    Familiebezoek uit Duitsland. Van links naar rechts: Erna (vrouw van Fritz, Bertha Czekay, Henriette (Dochter van Maria Czekay), Fritz Czekay uit Berlijn. Dina Smits, Frans Prevos, Lies Claus en Piet Prevos.32

    Friedrich (Fritz) Czekay, geboren op 8 mei 1895. Fritz woont in Berlijn en komt tijdens de koude oorlog achter het IJzeren Gordijn terecht. Omstreeks 1967 krijgt hij toestemming om zijn zus Bertha in Nederland te bezoeken (zie foto). Gehuwd met Erna.33

  7. Pauline Czekay woonde in de Zogger Straat te Alkmaar en had daar een kroeg. Het is niet bekend waar en wanneer ze overleden is. Zij is mogelijk een dochter uit een ander huwelijk van Charlotte Begel.34.
  8. Gustav Czekay. Woonden in Marl (Hüls) bij Recklinghausen.35

Familiefoto’s. (Klik op de afbeeldingen om te vergroten).36

Generatie VI: Oud-ouders

44. Joahann Czekay, geboren 1814, zoon van Woytik Czekay (zie 88) en Rosina Preczorkowna (zie 89). Gehuwd met:37

45. Marie Wachowski. Wonende te Johannesberg (Sterlitzsee). Uit dit huwelijk:

  1. Johann Fritz Czekay, geboren op 28 januari 1851 te Paprotken (Goldensee, Paprotki) (zie 22).
  2. Henriette Czekay, geboren circa 1858 te Paprotken. Overleden op 19 juni 1923. Gehuwd circa 1879 te Paprodtken met Karl Makschin.38

46. Johann Begel, jager. Gehuwd met:

47. Catharina (Trine) Rosinski, geboren circa 1823, dochter van Christian Rosinski (zie 94) en Katharina Schifkorus (zie 95). Uit dit huwelijk:39

  1. Catharina Begel, geboren op 16 mei 1847 te Gurkeln, gedoopt op 24 mei 1847 te Schimonken.
  2. Justine Begel, geboren op 7 maart 1849 te Gurkeln, gedoopt op 11 maart 1849 te Schimonken.
  3. Johann Begel, geboren op 2 november 1851 te Gurkeln, gedoopt op 9 november 1851 te Schimonken.
  4. Charlotte (Lotte) Begel (Birgil), geboren op 21 april 1854 te Gurkeln (Górklo) (zie 23).
  5. Caroline Begel, geboren op 3 oktober 1857 te Gurkeln, gedoopt op 7 oktober 1857 te Schimonken.
  6. Carl Paul Begel, geboren op 1 februari 1858 te Gurkeln, gedoopt op 7 februari 1858 te Schimonken.
  7. Henriette Begel, geboren op 19 mei 1860 te Gurkeln, gedoopt op 28 mei 1860 te Schimonken.
  8. Miene Begel, geboren op 5 augustus 1862 te Gurkeln, gedoopt op 10 augustus 1862 te Schimonken.

Generatie VII: Oud-grootouders

88. Woytik Czekay. Gehuwd met:

89. Rosina Preczorkowna. Waarschijnlijk uit Rusland.40 Uit dit huwelijk: Joahann Czekay, geboren 1814 (zie 44).

94. Christian Rosinski, geboren op 13 september 1781 te Gurkeln, zoon van Christian Rosinsky (zie 188) en Louise Lazarus (zie 189). Leraar te Schimonken. Overleden op 6 november 1839 te Olschewen (Erlenau, Olszewo) op 58-jarige leeftijd. Gehuwd met:41

95. Katharina Schifkorus, geboren circa 1780. Overleden op 4 april 1850 te Schimonken. Uit dit huwelijk:

  1. Andreas Rosinski, geboren op 23 september 1815 te Olschewen. Leraar te Schimonken. Gehuwd met Charlotte Zorn, waarschijnlijk geboren op 29 april 1812 te Zimianen (kreis Angerburg). Overleden op 73-jarige leeftijd op 22 juni 1885 te Masuchowken (Kress Lötzen). Andreas is voor 1876 overleden.
  2. Catharina (Trine) Rosinski, geboren circa 1823 (zie 7).

Generatie VIII: Oud-overgrootouders

188. Christian Rosinsky, geboren op 30 juli 1739 te Olschewen (of mogeljk ook uit Talten, tegenwoordig Talty), zoon van Christian Rosinsky (geboren circa 1692. Overleden voor 1762 te Gurkeln). Christian was leraar te Schimonken en is overleden op 2 december 1811 te Gurkeln op 72-jarige leeftijd. Waarschijnlijk gehuwd met:

189. Louise Lazarus, geboren circa 1751. Overleden op 24 juni 1826 te Salpia (Prazmowo).

Uit dit huwelijk: Christian Rosinski, geboren op 13 september 1781 te Gurkeln (zie 94).

| Terug naar Kwartierstaat |

Noten


  1. Andreas Kossert, Masuren. Ostpreußens vergessener Süden (Pantheon 2006). 

  2. Correspondentie Roy Czekay. 

  3. CBG, Persoonskaart Bertha Czekaij 

  4. Correspondentie Cor Jansen. 

  5. Correspondentie Marianne Vanik. 

  6. Kossert (2006). 

  7. CBG, Persoonskaart Bertha Czekaij; Familienbuch der Familie Jan Smits (Collectie Cor Jansen). 

  8. Correspondentie Cor Jansen. 

  9. CBG, Persoonskaart Bertha Czekaij. 

  10. CBG, Persoonskaart Jan Smits. 

  11. Correspondentie Cor Jansen. 

  12. Correspondentie Tejo Eijndhoven. 

  13. Correspondentie Cor Jansen. 

  14. CBG, Persoonskaart Bertha Czekaij; CBG, Bidprentjes Czekay. 

  15. CBG, Persoonslijst Ludwig Smits; Correspondentie Cor Jansen. 

  16. CBG, Persoonskaart Gerdina Smits. 

  17. Bidprentje Dina Smitz. 

  18. CBG, Persoonskaart Peter Hubert Prevos. 

  19. CBG, Persoonslijst Hendrika Maria Smits; Notariskantoor J.M. Ruyters, Erfgenamenonderzoek Hendrika Maria Smits (2000). 

  20. CBG, Persoonskaart Bertha Czekaij; Familienbuch der Familie Jan Smits (Collectie Cor Jansen). 

  21. Het huwelijk heeft niet in Schimonken plaatsgevonden. 

  22. Family History Library, Film No. 72700). 

  23. Familienbuch der Familie Jan Smits (Collectie Cor Jansen). 

  24. Correspondentie Dieter Rogmann. 

  25. Family History Library, Film No. 72700). 

  26. Correspondentie Dieter Rogmann. 

  27. Family History Library, Film No. 72700). 

  28. Correspondentie Cor Jansen. 

  29. Correspondentie Marianne Vanik. 

  30. Family History Library, Film No. 72700). 

  31. Correspondentie Marianne Vanik. 

  32. Foto: Jan Prevos. 

  33. Correspondentie Dieter Rogmann. 

  34. Correspondentie Cor Jansen. 

  35. Correspondentie Dieter Rogmann. 

  36. Foto’s van Dieter Rogmann en Mariane Vanik. 

  37. Correspondentie Marianne Vanik. 

  38. Familysearch.org. 

  39. Family History Library, Film No. 72700). 

  40. Correspondentie Marianne Vanik. 

  41. Alle overige gegevens van correspondentie met Lars Rosinsky in 2004 en 2013. 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *